01 / DỰ BÁO
Thấp nhất kể từ năm 2016
Theo số liệu từ các thành viên của IFFO — Tổ chức Nguyên liệu Biển Quốc tế — nguồn nguyên liệu để sản xuất bột cá, dầu cá đã khá hơn trong tháng 8/2026 nhờ sản lượng tăng ở Chile, Tây Ban Nha và Mỹ. Nhưng tính cộng dồn từ đầu năm, sản lượng bột cá ở các nước được theo dõi vẫn thấp hơn 45%, dầu cá thấp hơn 26% so với cùng kỳ 2025.
“Năm 2026 dự kiến nguồn cung nguyên liệu biển sẽ giảm, bột cá xuống dưới 4,6 triệu tấn. Đây sẽ là nguồn cung bột cá toàn cầu thấp nhất kể từ năm 2016, khi con số là 4,53 triệu tấn.”
TS. Enrico Bachis, Giám đốc nghiên cứu thị trường IFFO · Bản dịch
Dầu cá cũng có thể giảm còn khoảng 1,15 triệu tấn, thấp nhất kể từ 2016 (khi đó khoảng 1,13 triệu tấn). Phần làm từ cá nổi và cá đáy đánh bắt — nguồn chính — chỉ còn khoảng 3,6 triệu tấn bột cá và 605.000 tấn dầu cá, đều giảm liên tục qua các năm. Ngược lại, bột cá, dầu cá từ các nguồn khác vẫn tăng, đáng chú ý là phụ phẩm chế biến cá hồi và cá tra.
IFFO lưu ý kết quả đánh bắt những tuần cuối năm có thể làm con số thực tế lệch đôi chút so với dự báo.
02 / NGUYÊN NHÂN
Vì sao thiếu: Peru và cá cơm
Trong năm bình thường, Peru chiếm khoảng 20% sản lượng bột cá, dầu cá thế giới. Tháng 8/2026, lượng nguyên liệu ở Peru vẫn rất thấp vì vụ đánh bắt vùng trung – bắc tiếp tục đóng cửa. Ngày 15/9, Viện Nghiên cứu Biển Peru (Imarpe) bắt đầu đợt đánh giá trữ lượng cá cơm mới, dự kiến xong ngày 7/10.
Ở các nơi khác, Chile, Tây Ban Nha và Mỹ tăng; các nước sản xuất ở châu Phi và vùng Iceland – Bắc Đại Tây Dương giảm; Đan Mạch và Na Uy gần như không đổi. Số liệu của IFFO lấy từ thành viên ở 12 nước, chiếm khoảng 40% sản lượng bột cá và 50% sản lượng dầu cá toàn cầu.
Thần Vương đã có loạt bài về cá cơm Peru: khủng hoảng cá cơm Peru, kỳ 1, kỳ 2 và cá cơm mất mùa.
03 / NGÀNH THỨC ĂN
Ngành thức ăn đang đối phó thế nào
Tại Diễn đàn Tôm Toàn cầu 2026 (Utrecht, Hà Lan, 1–3/9), một chuyên gia phân tích thị trường nguyên liệu cho biết trong đợt El Niño mạnh năm 2023, sản lượng bột cá, dầu cá của Peru giảm khoảng 50% so với mức bình thường; dự báo chính thức cho năm 2026 giảm thêm khoảng 20%. El Niño hiện nay có thể kéo dài tới quý I/2027.
Từ năm 2000 đến 2025, sản lượng thức ăn thủy sản tăng khoảng 230%, còn nguyên liệu biển chỉ tăng khoảng 40%. Tỷ lệ bột cá, dầu cá trong thức ăn vì vậy giảm từ khoảng 25% xuống 10%. Các nghiên cứu gần đây cảnh báo có thể thiếu khoảng 400.000 tấn bột cá vào năm 2028 và 100.000 tấn dầu cá vào năm 2030.
“Trong ngắn hạn, bột cá và dầu cá có lẽ vẫn biến động rất mạnh, với rủi ro giá tăng.”
Chuyên gia phân tích nguyên liệu tại Global Shrimp Forum 2026 · Bản dịch
Các hướng thay thế được nhắc tới là đạm đơn bào, bột côn trùng và dầu tảo, nhưng cần thời gian để đủ quy mô. Trước mắt, các thành phần chức năng như prebiotic, men vi sinh và chiết xuất thực vật được xem là một phần của lời giải — giúp con vật dùng thức ăn hiệu quả hơn khi công thức có ít bột cá hơn.
04 / GÓC NHÌN THẦN VƯƠNG
Áp dụng cho ao nuôi: mỗi ký thức ăn phải ra thịt
Người nuôi không quyết định được giá bột cá, nhưng quyết định được mỗi ký thức ăn biến thành bao nhiêu thịt tôm, thịt cá. Khi thức ăn có thể đắt lên, hệ số thức ăn (FCR) là con số đáng theo dõi nhất:
- Cho ăn theo sức ăn thật: kiểm nhá, giảm ăn khi trời nóng, mưa hoặc tôm lột; tính lượng ăn mỗi ngày bằng bộ tính thức ăn tôm.
- Giữ đường ruột khỏe: tôm tiêu hóa, hấp thu tốt thì ít hao thức ăn. Xem thêm khảo sát đường ruột tôm ở 110 trại châu Á.
- Giữ đáy, nước sạch: thức ăn thừa làm bẩn đáy, sinh khí độc, tôm bỏ ăn và FCR tăng. Kiểm bằng bộ tính khí độc NH3, NO2.
- Ghi chép từng ao: lượng ăn và trọng lượng định kỳ để tính FCR thật, phát hiện sớm ao "ăn mà không lớn" — ứng dụng Nuôi Lời miễn phí 2 năm.
