Lysine cho cá rô phi dòng GIFT: thức ăn 2,41% lysine giúp cá tăng trọng hơn một phần ba, mức cũ 1,4% có thể không còn đủ

01 / VÌ SAO LYSINE

Axit amin dễ thiếu khi thức ăn dùng nhiều đạm thực vật

Lysine là axit amin thiết yếu: cá không tự tổng hợp được, phải lấy từ thức ăn. Bột gluten ngô và bã ngô sau chưng cất (DDGS) — những nguyên liệu đạm thực vật rẻ, dùng nhiều trong thức ăn cá rô phi — lại nghèo lysine, nên thức ăn càng ít bột cá càng dễ thiếu lysine.

Mức lysine được dùng phổ biến cho cá rô phi vẫn là 1,4% khẩu phần (tương đương 5,4% lượng đạm), từ nghiên cứu năm 1988. Trong khi đó, dòng GIFT — cá rô phi được chọn giống nhiều thế hệ để lớn nhanh — đã khác xa cá của thập niên 1980. Nhóm WorldFish đo lại nhu cầu lysine trên chính hai thế hệ GIFT mới.

02 / THÍ NGHIỆM

Ba mức lysine, hai thế hệ GIFT, 10 tuần

• Cá: GIFT thế hệ 16 và 17 do chương trình chọn giống của WorldFish cung cấp, cỡ khoảng 154 g, đực cái lẫn; 10 con mỗi bể kính 190 lít trong hệ tuần hoàn, 3 bể mỗi nhóm.
• Thức ăn: khoảng 35,5% đạm, 10% béo, gần như toàn đạm thực vật: khô đậu nành 24,6%, bột ngô 19,3%, DDGS 17,6%, bột gluten ngô 16,7%, cám mì 7,8%.
• Lysine: bổ sung L-lysine 0; 0,6 và 1,2%, đo được 1,16%, 1,56% và 2,41% khẩu phần; axit glutamic được giảm tương ứng để các nhóm cùng lượng đạm.
• Cho ăn: 3 bữa mỗi ngày tới no, 10 tuần.

03 / KẾT QUẢ

2,41% lysine: cá tăng trọng thêm 47–51 g so với hai mức thấp

• 1,16% lysine: cá đạt trung bình 295 g, tăng 139 g.
• 1,56% lysine: đạt 291 g, tăng 135 g — không khác mức 1,16%.
• 2,41% lysine: đạt 340 g, tăng 186 g, cao hơn rõ rệt. Hệ số tăng trưởng theo nhiệt độ (TGC) cũng cao nhất.

Hệ số thức ăn (khoảng 2,0–2,5), hiệu quả dùng đạm, lượng ăn và tỷ lệ sống không khác nhau có ý nghĩa giữa các mức lysine; thành phần cơ thể cá cũng không đổi. Riêng thế hệ: GIFT thế hệ 17 đạt trung bình 323 g, thế hệ 16 đạt 297 g.

04 / MỨC MỚI SO VỚI MỨC CŨ

Từ 1,4% lên khoảng 2,4% khẩu phần

Tác giả kết luận nhu cầu lysine của cá GIFT giai đoạn nuôi thương phẩm là 2,41% khẩu phần, theo tác giả tương đương khoảng 6,5% lượng đạm — cao hơn mức 5,4% đạm đang dùng và cao hơn ước tính 5,87% của một nghiên cứu năm 2020 trên cá khoảng 160 g.

“Nhu cầu dinh dưỡng cần được nghiên cứu và điều chỉnh liên tục cho các thế hệ GIFT mới.”

Ahmad Fatan và cộng sự, Heliyon 2023 · Diễn ý

05 / ĐỌC KỸ GIỚI HẠN

Kết quả rõ, nhưng con số tối ưu chưa chốt

• Chỉ có 3 mức lysine, và 2,41% là mức cao nhất đã thử. Nhu cầu thật có thể cao hơn, hoặc nằm đâu đó giữa 1,56% và 2,41% — thí nghiệm chưa đủ điểm để biết.
• Axit glutamic thay đổi cùng lúc với lysine để giữ cùng lượng đạm, nên khác biệt không hoàn toàn do lysine.
• Bể nhỏ, thức ăn viên không ép đùn, hệ số thức ăn trên 2 — khác thức ăn và ao nuôi thương phẩm.
• “Thế hệ mới cần nhiều hơn” là nhận định của tác giả; về thống kê, tương tác giữa thế hệ và lysine chưa có ý nghĩa.

06 / GÓC NHÌN THẦN VƯƠNG

Bà con cần biết gì?

• Nuôi giống cá lớn nhanh thì đừng chỉ nhìn % đạm: hỏi nhà sản xuất thức ăn hàm lượng lysine (theo % thức ăn hoặc % đạm) và so với các mức ở trên.
• Thức ăn giá rẻ, nhiều ngô, bã ngô dễ thiếu lysine nhất — cá ăn nhiều mà lớn không tương xứng.
• Không tự pha lysine nguyên chất khi chưa tính cân đối cả công thức; thừa một axit amin không bù được cho axit amin khác đang thiếu.
• Ao nuôi có thức ăn tự nhiên nên mức đáp ứng có thể khác bể thí nghiệm.

Đọc thêm cùng chuỗi: vitamin E cho tôm thẻ; arginine cho tôm thẻ giai đoạn post.