Giải mã EHP — vì sao tôm ăn hoài không lớn và phác đồ ứng phó

1. EHP là gì và lây thế nào?

EHP (Enterocytozoon hepatopenaei) là một loại vi bào tử trùng (microsporidian) nội bào, ký sinh trong tế bào biểu mô ống gan tụy tôm thẻ chân trắng. Bào tử EHP cực kỳ bền — sống nhiều tháng trong bùn đáy ao, dụng cụ, và lây qua: nước, thức ăn tươi (giun nhiều tơ, mực ống), tôm giống nhiễm, dụng cụ chia ao không khử trùng.

2. Tại sao tôm nhiễm EHP “ăn hoài không lớn”?

EHP chiếm đoạt năng lượng và lipid trong tế bào gan tụy — chỗ tôm cần để chuyển hóa thức ăn và lột xác. Hậu quả:

• FCR tăng từ 1,1 lên 1,5 – 1,8 trong khi tôm vẫn bắt mồi mạnh.
• Tăng trưởng giảm 30 – 60% so với ao không nhiễm.
• Tôm lột xác không đều, vỏ mềm, kích cỡ phân tán mạnh.
• Gan tụy nhạt màu, đường ruột mỏng, nhưng không có triệu chứng cấp tính.

3. Phòng EHP — bắt đầu từ trại giống

• PCR EHP cho từng lô PL trước khi thả — bắt buộc, không thoả hiệp.
• Phơi đáy ao 7 – 10 ngày + bón vôi CaO liều cao (giết bào tử).
• Khử trùng nước cấp bằng chlorine 30 ppm + để bay hơi 5 ngày.
• Không dùng thức ăn tươi (mực, giun) cho tôm trên 30 ngày tuổi.
• Khử trùng dụng cụ giữa các ao bằng dung dịch chlorine 1.000 ppm.

4. Ao đã nhiễm EHP — phác đồ “sống chung”

Khi đã xác nhận PCR dương tính, mục tiêu chuyển sang giảm áp lực bệnh và bù đắp dinh dưỡng để tôm vẫn về cỡ thu hoạch:

• FLASH 5 g/kg + CLEVER 5 g/kg thức ăn — kiểm soát EHP và Vibrio đồng thời, dùng từ ngày 15.
• AQUAMOS 3 – 5 g/kg — nấm men bất hoạt tăng beta-glucan, kích miễn dịch tế bào.
• HERB GUARD 5 – 7 ml/kg luân phiên 5 ngày/đợt — giữ gan tụy hoạt động.
• PRO GUT hoặc PRO SUR — duy trì niêm mạc ruột để hấp thu khoáng.
• Cấy SOILMAX/LALSEA BIOREM 4 – 5 ngày/lần để giảm bào tử trong nước.

5. Khi nào nên thu sớm?

Nếu sau 30 ngày áp dụng phác đồ mà FCR vẫn > 1,8 và size phân tán > 30%, cân nhắc thu sớm để cắt lỗ. Sau thu, xử lý kỹ đáy ao (vét bùn, phơi đáy, vôi CaO 1.000 kg/ha) trước vụ tiếp theo. Liên hệ kỹ thuật Thần Vương để có quy trình “tiệt trùng EHP” chuẩn cho ao bê tông và ao đất.