Nuôi trồng rong biển Gracilaria trong ao đã chứng kiến sự tăng trưởng ổn định ở Indonesia trong 30 năm qua. Trong khi nhu cầu tiếp tục tăng, cả người nuôi rong biển và các nhà máy chế biến đều nhận thức rằng, các phương pháp cần phải được cải thiện, vì ngành này đang chạm đến giới hạn về môi trường.
Trồng cây Gracilaria rất phổ biến ở Indonesia, nhưng có thể đang đạt đến giới hạn về môi trường © Sambung Asa
Có nguồn gốc từ rong biển đỏ như Gracilaria và Gelidium, agar thường được sử dụng trong các loại bánh nướng như bánh rán, thạch và các loại bánh kẹo khác. Đây cũng là vật liệu cơ bản phổ biến cho các công ty khởi nghiệp về nhựa sinh học rong biển, nhiều công ty trong số đó hy vọng sẽ sớm mở rộng quy mô.
Theo một nhà sản xuất thạch (agar) Indonesia, tâm lý thị trường đang tích cực: “Tại các thị trường truyền thống của chúng tôi là Tây Âu và Nhật Bản, khối lượng đang tăng lên. Chúng tôi cũng thấy nhu cầu tăng lên từ các thị trường mới nổi như Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan, Ấn Độ và Malaysia”.
Tuy nhiên, giám đốc công ty vẫn lo lắng. “Việc sản xuất agar tạo ra rất nhiều chất thải. Khi chúng tôi bắt đầu nhà máy của mình cách đây vài thập kỷ, không có ai xung quanh. Được đặt giữa các cánh đồng, chúng tôi có thể phân phối thức ăn thừa của mình dưới dạng phân trộn cho nông dân. Bây giờ nhà máy của chúng tôi được bao quanh bởi những ngôi nhà. Chúng tôi đang cạn kiệt các lựa chọn.”
Nước cũng là một vấn đề khác. Việc sản xuất một kg agar cần đến hàng trăm lít nước ngọt và tình trạng thiếu nước hiện đang là thực trạng thường xuyên xảy ra đối với cư dân sống xung quanh các nhà máy trong mùa khô.
Cuối cùng, các quy định từ Liên minh châu Âu đang ngày càng trở nên nghiêm ngặt hơn, như giám đốc công ty thạch giải thích: “Người mua hỏi chúng tôi rong biển của chúng tôi đến từ đâu, liệu chúng tôi có thể chứng minh chúng được nuôi trồng bền vững hay không. Chúng tôi không thể làm điều đó, chúng tôi mua từ những người trung gian; quá phức tạp để chúng tôi có thể giao dịch với hàng trăm nông dân nhỏ. Và làm sao chúng tôi có thể chứng minh họ không sử dụng phân bón hóa học? Tất cả họ đều sử dụng chúng.”
Khi các vấn đề về chất thải, nước và quy định ngày càng gia tăng, những nhà sáng tạo đã bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế.
Những người nông dân trồng rong biển sáng tạo đang thay đổi phương thức sản xuất rong biển.
Nuôi ao bền vững
Ở bờ biển phía bắc của Tây Java, Sambung Asa đang nỗ lực khôi phục các ao nuôi tôm bị bỏ hoang. Như người đồng sáng lập Yudhistira Wiryawan giải thích: “Nuôi tôm và cá thâm canh – nơi có tới 60 phần trăm thức ăn bị lãng phí – đã làm giảm đáng kể chất lượng nước ở khu vực này. Sức chứa của vùng đất này cho hoạt động nuôi trồng thủy sản không còn nữa; chỉ có rong biển và các loài cá thích nghi tốt, giá trị thấp như cá rô phi mới có thể tồn tại ở đây. Bằng cách nuôi rong biển một cách có trách nhiệm, chúng tôi hy vọng sẽ cải thiện chất lượng nước một lần nữa, điều này cũng sẽ mang lại việc làm cho khu vực này.”
Để tránh nhu cầu phân bón, Sambung Asa nuôi chung Gracilaria với cá măng sữa. Quan trọng nhất, công ty ủng hộ phương pháp tiếp cận dựa trên dữ liệu, với các phép đo thường xuyên để thay thế phương pháp như hiện tại. Theo Wiryawan: “Nuôi rong biển không quá đắt tiền. Nhưng tại sao nó lại không hiệu quả? Thường là do thiếu hiểu biết về những gì đang diễn ra trong nước. Có một khoảng cách dữ liệu đó là điều chúng tôi đang cố gắng xây dựng ngay bây giờ.”
Sambung Asa sử dụng phương pháp nuôi trồng thủy sản tích hợp để tránh nhu cầu sử dụng phân bón © Sambung Asa
Ý tưởng mới xung quanh quá trình xử lý
Về mặt chế biến, công ty khởi nghiệp Uluu của Úc đang nỗ lực xây dựng nhà máy đầu tiên để sản xuất sản phẩm thay thế nhựa từ rong biển Gracilaria ở Sidoarjo. Để tránh các vấn đề về chất thải và nước mà thế hệ đầu tiên của những người chế biến rong biển đang phải vật lộn, Uluu sử dụng phương pháp lên men nước mặn. Đồng sáng lập Julia Reisser giải thích: “Ở quy mô lớn, thay vì rửa và sấy rong biển bằng nước ngọt, chúng tôi có thể nghiền ướt rong biển đó rồi chiết xuất những gì chúng tôi cần. Chúng tôi không sử dụng bất kỳ hóa chất hoặc dung môi độc hại nào trong quá trình đó, tất cả đều dựa trên nước. Sau đó, chúng tôi cho vi khuẩn ăn đường rong biển để tạo ra một loại polyme tự nhiên có thể thay thế nhựa hóa thạch, đồng thời vẫn có khả năng phân hủy sinh học.
Công ty khởi nghiệp nhựa sinh học Ijo có trụ sở tại Jakarta cũng có cách tiếp cận tương tự, sử dụng nước rửa muối và vi sinh vật. Theo nhà đồng sáng lập Rahadiyan Dewangga, sự khác biệt là vốn. “Chúng tôi tự lực cánh sinh. Công nghệ sinh học ở Indonesia là thứ mà các nhà đầu tư trong nước thường chưa hiểu. Và các nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng nghĩ rằng Indonesia quá rủi ro. Vì vậy, chúng tôi đang tìm cách tạo ra các sản phẩm thực phẩm từ rong biển của riêng mình để đóng gói chúng trong bao bì rong biển của chúng tôi, sử dụng sản phẩm làm từ rong biển của riêng chúng tôi. Chúng tôi nghĩ rằng có thể dễ dàng tìm thấy doanh thu ở đó và phát triển hữu cơ hơn.”
Đưa agar theo một hướng mới
Lino Paravano thành lập Java BioColloid vào năm 2008 để tập trung vào các loại agar và carrageenan cải tiến và phân biệt chúng với các sản phẩm sản xuất hàng loạt giá rẻ của Trung Quốc. Ông cho rằng các nhà chế biến rong biển của Indonesia cuối cùng cần phải chuyển hoàn toàn khỏi việc chiết xuất agar và hướng tới việc tận dụng giá trị dinh dưỡng của toàn bộ sinh khối rong biển, có thêm lợi ích là giảm thiểu chất thải và sử dụng hóa chất.
“Thật khó để cạnh tranh với giá cả và các điều kiện kiểm soát của các hydrocolloid lên men tổng hợp như gellan gum và xanthan gum,” Paravano nói. “Tất nhiên, hiện tại agar và carrageenan vẫn có những khả năng độc đáo của chúng. Nhưng rất nhiều tiền đang được đổ vào các chất tổng hợp này và tôi tin rằng một ngày nào đó chúng sẽ có thể thay thế agar và carrageenan.”
Java BioColloid hiện đang bán chất xơ và chất tạo cấu trúc không có số E, không dựa vào quá trình chiết xuất mà thay vào đó sử dụng toàn bộ rong biển. Nghiên cứu đang được tiến hành để xử lý rong biển hoàn toàn không có hóa chất, điều này sẽ cho phép công ty bảo toàn tất cả các chất dinh dưỡng và đạt được chứng nhận hữu cơ.
Như Paravano kết luận: “Trong 20 năm nữa, tôi không thấy chúng ta sản xuất nguyên liệu nữa. Chúng ta sẽ sản xuất thực phẩm nguyên chất làm từ rong biển ăn liền”.
PKT CTY THẦN VƯƠNG
NGUỒN: THE FISHSITE
