CHẤT HỮU CƠ, BÙN ĐÁY - NGUYÊN NHÂN GÂY RA NHIỀU XÁO TRỘN KHÔNG MONG MUỐN TRONG AO

Sự hình thành chất hữu cơ và bùn đáy trong ao nuôi

Nguồn chất hữu cơ chủ yếu trong ao nuôi là thức ăn, vì thường trong thức ăn chứa hàm lượng đạm rất cao (chủ yếu là Nitơ và Phốt pho) và khả năng hấp thu của tôm có giới hạn, điều này làm cho chất hữu cơ tích lũy ngày càng nhiều thông qua thức ăn dư thừa và phân tôm, kèm theo những biến đổi của nó tạo ra những ảnh hưởng rất xấu đến chất lượng nước ao nuôi.

Khi hàm lượng Nito và Phospho tích lũy ngày càng nhiều sẽ làm cho tỷ lệ N:P thay đổi (N≈P). Tỷ lệ này tương thích cho các loại tảo có hại phát triển (tảo lam, tảo giáp và tảo mắt).

Ngoài ra các chất hữu cơ tích lũy trong ao còn có những nguồn khác: vỏ tôm, lơ lửng phù sa trong đất, xác tảo và phiêu sinh vật chết, vôi khoáng không tan trong quá trình sử dụng

Những biến đổi phân hủy hữu cơ trong ao còn làm cho nước bị nhầy nhớt (nặng nước) tạo ra nhiều vật chất hữu cơ lơ lững (nguyên nhân gây thiếu oxy, tảo dày, sụp tảo)

Ao nuôi đang tàn tảo

Một lưu ý khác cũng cần được quan tâm là hàm lượng các chất hữu cơ hòa tan trong nước của nguồn nước cấp. Thực tế cho thấy một số khu vực ao nuôi lâu năm có sự dụng nước giếng ngầm thì hàm lượng hữu cơ hòa tan tăng cao (tảo thường phát triển rất nhanh trong quá trình thay nước)

Gây ảnh hưởng xấu đến môi trường và tôm nuôi

- Tảo có hại phát triển mạnh khi tỷ lệ N:P thay đổi

N, P tích lũy ngày càng nhiều, tạo điều kiện phú dưỡng hóa và mất cân đối dinh dưỡng tạo ra môi trường tương thích cho tảo lam, tảo giáp, tảo mắt phát triển ảnh hưởng không tốt cho ao nuôi

Cần lưu ý sự xuất hiện của tảo mắt, loài tảo chỉ thị cho hệ sinh thái ao nuôi đang rất xấu

Khi các loại tảo này phát triển mạnh và sụp tảo sẽ là vấn đề lớn vì trong quá trình xác tảo bị phân hủy tạo ra nhiều độc tố thường làm tôm bị các bệnh liên quan đến đường ruột và thay đổi màu sắc gan tụy

Ao nuôi bị tảo lam phát triển dày đặc

- Khí độc NH₃, NO₂, H₂S

NH₃ (Amonia) Sản phẩm đầu tiên trong quá trình chuyển hóa đạm (NH₄⁺/NH₃), khi chất lượng nước biến đổi theo chiều hướng xấu và ngưỡng pH cao >8,3 làm phương trình chuyển hóa sang Amonia nhiều hơn (tăng nồng độ NH­₃), gây độc cho tôm nuôi

NO₂ (Nitrite) tạo ra khi quá trình Nitrate hóa không diễn ra được do oxy hòa tan thấp (<2mg/L).

Nitrosomonas và Nitro bacter, 2 loại vi khuẩn đại diện cho quá trình nitrate hóa nhưng thường chúng không ổn định về mật số cũng như khả năng sinh khối (sinh khối rất chậm trong, thời gian dài) do tính nhạy cảm với môi trường và không di động dược

Độc tính của NO₂ sẽ tăng trong môi trường nước có độ mặn thấp và ngược lại

Tôm sú chết do khí độc NH₃, NO₂ cao

H₂S (Hidro sulfide) tầng bùn đáy sẽ nhiều lên trong quá trình nuôi (đặc biệt trong ao đất) tạo ra các khu vực yếm khí. H₂S được tạo ra trong do phân hủy yếm khí. Ngược lại với NH₃, H₂S mang độc tính cao khi pH thấp khi HS^- => H₂S

H₂S rất rất độc cho tôm nuôi khi chúng tồn tại với hàm lượng rất thấp

Tích lũy cao bùn đáy ao là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn gây hại tăng sinh nhanh chóng, gây bệnh cho tôm

- Oxy hòa tan: quá trình phân hủy vật chất hữu cơ, hữu cơ lơ lững trong ao lấy đi rất nhiều oxy, giảm oxy hòa tan

- Môi trường nước biến động xấu ảnh hưởng đến sức khỏe, gây bệnh cũng như khả năng mẫn cảm với bệnh của tôm

Khi môi trường ao nuôi thay đổi, biến động các yếu tố chất lượng nước (nhiệt độ cao, nhiệt độ thấp, mật độ tảo dày, sụp tảo, kim loại nặng, ô nhiễm vật chất hữu cơ, vv…) tất cả đều ảnh hưởng đến sức khỏe của tôm nuôi

Gan tụy, đường ruột là hai cơ quan cực kì quan trọng và dễ mẫn cảm với môi trường ao nuôi. Vậy nên, việc quản lý sức khỏe tôm nuôi dựa trên hai tiêu chí này là việc làm ưu tiên

Tôm bị bệnh đường ruột, ảnh hưởng đến gan tụy và màu sắc không tốt

Một sự thay đổi lớn về sự thoái môi trường sẽ dẫn đến bệnh cho tôm. Điều tất yếu làm giảm năng suất, tăng thêm chi phí xử lý, thiệt hại về kinh tế

KS Trần Công Việt