Phác đồ xử lý bệnh cá
Sáu phác đồ, quyết định bằng mắt
Dựng từ tài liệu kinh nghiệm xử lý tình huống nuôi cá của Thần Vương — 134 tình huống thực tế, không mục nào cần kháng sinh đồ. Người nuôi nhìn cá, nhìn nước, mổ vài con, rồi tra xuống phác đồ tương ứng.
Bắt đầu từ đây
Tra dấu hiệu để chọn phác đồ
Bảng này thay cho bước xét nghiệm. Nếu thấy đồng thời hai nhóm dấu hiệu thì đi thẳng phác đồ bội nhiễm, đừng chọn một trong hai.
| Nhìn thấy gì | Nhiều khả năng là | Phác đồ |
|---|---|---|
| Mổ ra thấy đốm mủ trắng li ti trên gan, thận, tỳ tạng | Gan thận mủ (Edwardsiella ictaluri) | Xem → |
| Gốc vây, hậu môn đỏ; xuất huyết ngoài da; lở loét | Xuất huyết (Aeromonas) | Xem → |
| Vừa có đốm mủ trong nội tạng vừa xuất huyết ngoài da | Bội nhiễm — phải đánh giá tỷ lệ trước | Xem → |
| Gan nhợt trắng, mang nhợt trắng, ao đã dùng kháng sinh nhiều đợt | Trắng gan trắng mang do lạm dụng kháng sinh | Xem → |
| Cá rộ đàn, giật mình khi đang ăn; tuột nhớt; gom nhóm nhỏ | Ký sinh ngoài — sán lá mang, trùng bánh xe, mỏ neo | Xem → |
| Phân sống, phân nát, cá ăn yếu, chậm lớn | Nội ký sinh và rối loạn tiêu hoá | Xem → |
Sáu phác đồ
Mỗi bệnh một trang
Hai phác đồ không dùng kháng sinh có nhãn riêng. Phần lớn tình huống ngoài ao thuộc nhóm đó — không phải cứ cá bệnh là phải dùng kháng sinh.
QT-01
Gan thận mủ
Bệnh không đoán được từ bên ngoài. Phải mổ 5–10 con mới thấy đốm mủ trên gan, thận và tỳ tạng — đó là dấu hiệu duy nhất chắc chắn.
QT-02
Xuất huyết
Ngược với gan thận mủ: bệnh này nhìn ngoài đã đủ để nhận ra. Đỏ ở gốc các vây, quanh hậu môn và trên thân.
QT-03
Bội nhiễm xuất huyết và gan thận mủ
Thường xuất hiện sau khi đã trị một đợt mà không dứt. Tài liệu ghi thẳng nguyên nhân: bệnh trị dây dưa không hết, cho ăn kháng sinh nhiều lần.
QT-04Không kháng sinh
Trắng gan trắng mang do dùng kháng sinh nhiều
Người nuôi thường hiểu nhầm đây là một bệnh nhiễm khuẩn mới rồi lại cho ăn kháng sinh, làm vòng lặp nặng thêm.
QT-05Không kháng sinh
Ký sinh ngoài
Dấu hiệu là hành vi trước khi là tổn thương. Cá rộ đàn, giật mình khi đang ăn, gom thành nhóm nhỏ bơi đan xen.
QT-06
Nội ký sinh và phân sống
Nên xổ nội ký sinh định kỳ chứ không đợi có triệu chứng. Đây là bước phòng rẻ nhất trong cả vụ.
Nguyên tắc chung
Sáu điều thay cho kháng sinh đồ
Không có phòng lab thì phải có kỷ luật. Sáu điều này rút ra từ chính tài liệu — cả từ những phác đồ hiệu quả lẫn từ hai tình huống mà tài liệu ghi lại hậu quả của việc dùng sai.
01
Xử lý môi trường trước, kháng sinh sau
Trong 134 tình huống của tài liệu, không có phác đồ nào mở đầu bằng kháng sinh.
02
Xổ ký sinh trước khi trị khuẩn
Còn ký sinh thì kháng sinh không dứt — đây là nguyên nhân lặp lại nhiều nhất trong tài liệu.
03
Đủ liều, đủ ngày — không giảm, không ngưng sớm
Cá vừa đỡ mà ngưng thuốc là cách chắc chắn nhất để lần sau thuốc không còn tác dụng.
04
Phối hai thuốc thì lấy thời gian ngưng dài hơn
FLOR-MAX ngưng 12 ngày, DOXYPA ngưng 4 tuần. Dùng chung phải tính 4 tuần — cân nhắc với lịch thu hoạch trước khi bắt đầu.
05
Cữ ăn có DOXYPA không trộn chung khoáng
Doxycycline gắn với canxi và magiê làm giảm hấp thu rõ rệt. Để QUICKSHELL GOLD, MIXBOOM, CANFORTA sang cữ khác.
06
3–5 ngày không đỡ thì dừng, không tăng liều
Xem lại chẩn đoán và môi trường trước. Không lặp đợt kháng sinh thứ ba cho cùng một ao trong một vụ.