Thí nghiệm được tiến hành để đánh giá ảnh hưởng của oxytetracycline lên các chỉ tiêu miễn dịch và tính mẫn cảm của tôm chân trắng với bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND). Phân tích mô bệnh học gan tụy tôm cảm nhiễm ghi nhận có các dấu hiệu bệnh lý điển hình của AHPND. Tổng tế bào máu, hoạt động của phenoloxidase (PO), superoxide dimutase (SOD) và phóng thích các gốc oxy tự do (RBs) giảm ở NT2, NT3, NT4 sau 36h cảm nhiễm.
Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) do vi khuẩn Vibrio paraheamolyticus đã gây ra nhiều thiệt hại cho người nuôi tôm. Bệnh lây lan nhanh và tôm bị nhiễm có tỷ lệ chết cao. Các biện pháp phòng và trị AHPND chủ yếu là kháng sinh và phổ biến nhất là oxytetracycline. Nghiên cứu này nhằm làm rõ ảnh hưởng của oxytetracycline lên đáp ứng miễn dịch tự nhiên của tôm thẻ chân trắng cảm nhiễm Vibrio paraheamolyticus.
Kích cỡ tôm thí nghiệm: 2,8 ± 0,48 g/con. Tôm được gây cảm nhiễm bằng cách ngâm trong dung dịch vi khuẩn (mật độ 108 CFU/ml) trong 15 phút. Sau đó cho tôm và dung dịch vi khuẩn vào bể thí nghiệm. Sau 2 ngày cảm nhiễm, siphon đáy bể và thay 50% lượng nước trong bể. Sau đó siphon đáy bể 2 ngày/lần, mỗi lần 30% lượng nước trong bể cho đến khi kết thúc thí nghiệm.
Bố trí và theo dõi thí nghiệm
Bố trí theo 4 NT, mỗi NT lặp lại 3 lần, theo dõi trong 14 ngày sau cảm nhiễm:
- NT1: Đối chứng không cảm nhiễm
- NT2: Đối chứng cảm nhiễm vi khuẩn V.parahaemolyticus
- NT3: Không cảm nhiễm, cho ăn thức ăn trộn oxytetracycline 2g/kg TĂ
- NT4: Cảm nhiễm vi khuẩn V.paraheamolyticus, cho ăn thức ăn trộn oxytetracycline 2g/kg thức ăn sau 1 ngày cảm nhiễm.
Dấu hiệu bệnh lý
Ở NT1, NT3 tôm không cảm nhiễm vi khuẩn V.paraheamolyticus có màu sắc sáng, khối gan tụy bình thường, ruột đầy thức ăn, phản ứng nhạy với tiếng động (Hình A/a; C/c)
Ở NT2, NT4 tôm cảm nhiễm vi khuẩn V.paraheamolyticus, tôm có biểu hiện bệnh sau 24h với dấu hiệu bơi lờ đờ, hoạt động kém, ruột rỗng hoặc chứa thức ăn không liên tục, khối gan tụy của tôm nhạt màu và teo (Hình B/b; D/d)
Mô bệnh học
NT1, NT3 (không cảm nhiễm): Gan tụy với các ống gan bình thường
- NT2, NT4 (có cảm nhiễm): Gan tụy tôm có những biến đổi mô bệnh học, ống gan tụy teo, giảm số lượng B, R, F; tế bào ống gan tụy thoái hóa, bong tróc rơi vào lòng ống và tế bào máu xuất hiện quanh các cụm vi khuẩn trong vùng bị hoại tử.
Tỉ lệ tôm chết tích lũy
Tỷ lệ tôm chết tích lũy ở các nghiệm thức sau 14 ngày thí nghiệm
Kết quả thí nghiệm cho thấy, tỷ lệ tôm chết cao nhất ở NT2 và thấp nhất ở NT1
Các chỉ tiêu miễn dịch
Tổng tế bào máu
Ở nghiệm thức đối chứng không cảm nhiễm (NT1), THC vẫn không đổi giữa các lần thu mẫu trước và sau cảm nhiễm. Sau 3 ngày cảm nhiễm, THC ở các NT2, NT3, NT4 đều giảm so với NT1 và vẫn duy trì không đổi đến kết thúc thí nghiệm đối với NT3 và NT4. Riêng NT2, THC có xu hướng phục hồi và tăng lại ở ngày thứ sáu sau cảm nhiễm. THC giảm ở các NT cảm nhiễm vi khuẩn và sử dụng kháng sinh.
Hoạt tính của phenoloxidase
Hoạt tính của PO giảm dần khi cho tôm ăn thức ăn trộn oxytetracycline và chỉ tăng trở lại khi ngưng sử dụng kháng sinh. Trong nghiên cứu này, tôm được cho ăn oxytetracycline trong 5 ngày (TN3, TN4) và hoạt tính PO giảm trong thời gian ăn kháng sinh và tăng khi ngưng cho ăn oxytetracycline
Respiratory burst
Sự gia tăng hoạt tính RBs chứng tỏ các gốc oxy tự do được tế bào máu tôm giải phóng ra để diệt khuẩn. Tuy nhiên trong nghiên cứu này, hoạt tính của RBs giảm sau khi cảm nhiễm chứng tỏ khả năng phóng thích các gốc oxy tự do của tôm giảm gây ảnh hưởng đến sự đề kháng chống lại vi khuẩn cảm nhiễm.
Hoạt tính của superoxide dismutase
Hoạt động của SOD là một trong những cơ chế bảo vệ chính, giúp cơ thể chống stress oxy hóa gây ra bởi ô nhiễm, bệnh truyền nhiễm, tình trạng thiếu oxy… Hoạt tính của SOD ở tôm giảm trong thí nghiệm.
Kết quả phân tích các chỉ tiêu miễn dịch cho thấy, cho tôm ăn Oxytetracycline (liều 2g/kg TĂ) liên tục trong 5 ngày (trong trường hợp tôm không cảm nhiễm vi khuẩn) sẽ làm suy giảm các chỉ tiêu miễn dịch THC (tế bào máu), PO, RBs và SOD gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tôm
Kết luận
Các chỉ tiêu miễn dịch THC, PO, RBs và SOD giảm khi cho tôm thẻ chân trắng ăn thức ăn có bổ sung oxytetracycline khi cảm nhiễm và không cảm nhiễm vi khuẩn V.parahaemolyticus gây hoại tử gan tụy cấp. Kết quả cho thấy sử dụng oxytetracycline để phòng bệnh hay trị bệnh đều làm suy giảm miễn dịch và có thể gây chết tôm.
Nguồn: Tạp chí khoa học trường Đại học Cần Thơ
